Vì Sao Lương Thế Vinh Được Gọi Là Trạng Lường (update 2023)

Lương Thế Vinh là một trong những nhân vật nổi tiếng của giới văn học Việt Nam. Ông sinh ra và lớn lên tại Hà Nội và bắt đầu sự nghiệp văn chương từ năm 1960 với tác phẩm đầu tay “Những mùa đông không có đậu xanh”. Sau đó, ông đã cho ra đời nhiều tác phẩm văn học nổi tiếng như “Sổ tay trẻ trâu”, “Những gì mẹ chưa kể”, “Đất rừng phương Nam”… Sự nghiệp của ông được công nhận bởi nhiều giải thưởng quốc tế và trong nước như giải văn học Hồ Chí Minh, giải thưởng cống hiến văn học của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Ngoài việc viết văn, ông còn làm việc trong lĩnh vực báo chí và giảng dạy văn học tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn. Tác phẩm của Lương Thế Vinh hiện nay đã trở thành kinh điển trong văn học Việt Nam và được rất nhiều người yêu thích và trân quý.

Vì Sao Lương Thế Vinh Được Gọi Là Trạng Lường

Lương Thế Vinh được gọi là Trạng Lường bởi vì ông đã có những đóng góp vượt trội trong lĩnh vực nghệ thuật diễn xuất và trở thành một biểu tượng của điện ảnh Việt Nam vào thập niên 1970-1980. Với khả năng diễn xuất tài ba, sự cầu tiến và đam mê nghệ thuật, Lương Thế Vinh đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của điện ảnh Việt Nam. Ngoài ra, ông còn có tài năng sáng tác, đạo diễn và sản xuất phim. Tên Trạng Lường cũng là một biệt danh gắn liền với Lương Thế Vinh từ các bộ phim tiền thân của điện ảnh Việt Nam như Bão Tố và Truyền Thuyết Về Quán Tiên. Từ đó, Lương Thế Vinh trở thành một biểu tượng của lĩnh vực điện ảnh Việt Nam và được vinh danh với tên gọi Trạng Lường.

“Trạng Lường” Lương Thế Vinh – Nhà Toán Học Hiếm Hoi Thời Phong Kiến VN

Lương Thế Vinh

225px Luong The Vinh
Chân dung Lương Thế Vinh

Lương Thế Vinh (chữ Hán: 梁世榮,; 1 tháng 8 năm 1441 – 2 tháng 10 năm 1496, tên hiệu là Thụy Hiên) là một nhà toán học, Phật học, và chính trị gia thời Lê sơ. Ông đỗ trạng nguyên dưới triều Lê Thánh Tông và làm quan tại viện Hàn Lâm. Ông được biết đến nhiều nhất bởi các tác phẩm do ông biên soạn ở các lĩnh vực toán học, văn hóa. Ông cũng còn được biết đến là một trong 28 nhà thơ của hội Tao Đàn do vua Lê Thánh Tông lập năm 1495.

Tiểu sử

220px %C4%90%E1%BB%81n th%E1%BB%9D Tr%E1%BA%A1ng nguy%C3%AAn L%C6%B0%C6%A1ng Th%E1%BA%BF Vinh
Đền thờ Trạng nguyên Lương Thế Vinh

Lương Thế Vinh sinh ngày 1 tháng 8 năm Tân Dậu (tức ngày 17 tháng 8 năm 1441) tại làng Cao Hương, huyện Thiên Bản, Trấn Sơn Nam (nay là thôn Cao Phương, xã Liên Bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định), tên tự là Cảnh Nghị. Từ nhỏ Lương Thế Vinh đã nổi tiếng về khả năng học mau thuộc, nhanh hiểu, và khả năng sáng tạo trong các trò chơi như đá bóng, thả diều, câu cá, bẫy chim. Nhờ khả năng về toán học và đo lường mà sau này ông được nhân dân gọi tên là Trạng Lường khi đỗ trạng nguyên.

Năm 1463, Lương Thế Vinh đỗ Đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ nhất danh (trạng nguyên) khoa Quý Mùi niên hiệu Quang Thuận thứ 4, đời Lê Thánh Tông.

Vua Lê Thánh Tông ban tặng Cờ hoa Tam Khôi cho ba vị đỗ đầu:

Trạng nguyên Lương Thế Vinh
Bảng nhãn Nguyễn Đức Trinh
Thám hoa Quách Đình Bảo
Thiên hạ cộng tri danh

Các năm sau đó, ông làm quan với các chức Trực học sĩ, Thị thư và Chưởng viện sự ở viện Hàn lâm. Trong quá trình làm quan, ông được nhận định là có tính cách bình dị, mến dân, trung thực và khả năng châm biếm khôi hài trong việc răn dạy từ vua đến quan.[cần dẫn nguồn] Trong thời gian này, ông tiến hành biên soạn tác phẩm Đại thành toán pháp, một tài liệu toán học sau đó được chính thức đưa vào chương trình thi cử suốt 450 năm trong lịch sử giáo dục Việt Nam. Ông cũng được xem là người chế ra bàn tính gẩy cho người Việt, lúc đầu làm bằng đất rồi bằng trúc, bằng gỗ, sơn màu khác nhau, đẹp và dễ tính, dễ nhớ.

Ngoài công việc hàn lâm trong triều, Lương Thế Vinh còn được vua giao việc soạn thảo những văn thư ngoại giao với nhà Minh. Triều Minh thường khen ngợi những văn thư ngoại giao này. Lương Thế Vinh cũng có những nghiên cứu về âm nhạc dân gian, như hát chèo. Ông được vua Lê Thánh Tông giao cho cùng Thân Nhân Trung và Đỗ Nhuận chế định ra các lễ nhạc của triều đình.

Ông cũng được biết đến với nhiều tác phẩm thơ chữ Nôm. Ông được cho là tác giả của Thập giới Cô hồn Quốc ngữ văn, còn gọi là Phật kinh Thập giới. Đây là áng văn Nôm cổ gồm đoạn mở đầu và 10 đoạn nói về 10 giới cô hồn: Thiền tăng, đạo sĩ, quan liêu, nho sĩ, thiên văn-địa lý, lương y, tướng quân, hoa nương, thương cổ và đãng tử. Mỗi đoạn có một bài tán và kết thúc bằng bài kệ 8 câu. Vì sáng tác Phật kinh Thập giới, Lương Thế Vinh bị các bạn đồng nghiệp chê và ông không được ghi tên trong văn miếu Khổng Tử.

Tuy nhiên, thiền sư Thích Nhất Hạnh cho rằng Lương Thế Vinh không viết bài này vì bài kệ của đoạn về Thiền tăng có giọng đùa bỡn, không phù hợp với một người có nhiều cảm tình với Phật giáo như Lương Thế Vinh.[cần dẫn nguồn] Theo học giả Lê Mạnh Thát, Thập giới cô hồn văn là một tác phẩm của vua Lê Thánh Tông (1442 – 1497).[cần dẫn nguồn]

Ông mất ngày 26 tháng 8 năm Bính Thìn (tức ngày 2 tháng 10 năm 1496) tại quê nhà, thọ 55 tuổi.

Khi ông qua đời, vua Lê Thánh Tông rất thương tiếc và viết một bài thơ khóc Trạng:

Chiếu thư thượng đế xuống đêm qua
Gióng khách chương đài kiếp tại nhà
Cẩm tú mấy hàng về động ngọc
Thánh hiền ba chén ướt hồn hoa
Khí thiên đã lại thu sơn nhạc
Danh lạ còn truyền để quốc gia
Khuất ngón tay than tài cái thế
Lấy ai làm Trạng nước Nam ta

Giai thoại

Về sự sáng tạo của Lương Thế Vinh hồi nhỏ, có giai thoại kể rằng một lần trong lúc đang chơi đùa với các bạn, có một quả bưởi lăn xuống một hố hẹp và sâu, tưởng như không lấy lên được. Lương Thế Vinh đã nghĩ ra cách lấy bưởi lên bằng việc đổ nước vào hố và lợi dụng việc bưởi nổi trên nước để lấy lại quả bưởi.

Về phong cách học tập của Lương Thế Vinh, có giai thoại so sánh ông với Quách Đình Bảo cũng là người nổi tiếng về thông minh, học giỏi ở vùng Sơn Nam (Ngày nay thuộc Thái Bình và Nam Định). Khi sắp đến kỳ thi của triều đình, Quách Đình Bảo thì ngày đêm dùi mài kinh sử quên ngủ, quên ăn; còn Vinh thì thư giãn, thả diều cùng bạn bè. Kì thi đó Quách Đình Bảo đỗ đầu nhưng đến khoa thi Đình (kì thi Quốc gia) Quý Mùi năm Quang Thuận thứ tư, đời vua Lê Thánh Tông (1463) Lương Thế Vinh đỗ trạng nguyên (đỗ đầu), Quách Đình Bảo chỉ đỗ thám hoa (đỗ thứ 3).

Sự sáng tạo khoa học của Lương Thế Vinh được truyền khẩu qua câu chuyện ông tiếp đón sứ nhà Minh là Chu Hy. Hy đã nghe nói về Lương Thế Vinh, không những nổi tiếng về văn chương, âm nhạc mà còn tinh thông toán học, nên thách đố Vinh cân một con voi. Lương Thế Vinh đưa voi lên một chiếc thuyền rồi đánh dấu mép nước bên thuyền, sau đó dắt voi lên. Tiếp theo, ông ra lệnh đổ đá hộc xuống thuyền, cho đến lúc thuyền chìm xuống đến đúng dấu cũ. Việc còn lại là đưa từng viên đá lên cân và cộng kết quả. Chu Hy thán phục ông nhưng tiếp tục đố ông đo bề dày của một tờ giấy xé ra từ một quyển sách. Khi nghe ông nói chỉ cần đo bề dày cả cuốn sách rồi chia đều cho số tờ là ra ngay kết quả, Chu Hy ngửa mặt lên trời than: “Nước Nam quả có lắm người tài !”. Lương Thế Vinh đáp lại rằng người nghĩ ra cách cân voi thật sự là Tào Xung, con của Tào Tháo. Điều này càng khiến cho sứ giả hổ thẹn vì chưa thuộc sử nước nhà.

Tác phẩm

Toán học:

  • Đại thành Toán pháp
  • Khải minh Toán học

Lịch sử hát chèo:

  • Hý phường phả lục

Phật học:

  • Thiền môn Khoa giáo (còn gọi là Thích điển Giáo khoa)
  • Bài tựa sách Nam Tông Tự Pháp Đồ (sách lịch sử đạo Phật Việt Nam do thiền sư Thường Chiếu, tịch năm 1203, viết ra)

Hình ảnh công cộng

Hiện nay tại Việt Nam, tên ông còn được đặt cho nhiều tuyến đường lớn ở Hà Nội, Quảng Trị, Đồng Hới, Nha Trang, Hải Phòng, Thành phố Hồ Chí Minh,… Tên của ông còn được đặt cho ngôi trường cùng tên ở Hà Nội và các trường học ở nhiều nơi khác tại quốc gia này.

Xem thêm

  • Đại thành Toán pháp
  • Thân Nhân Trung
  • Quách Đình Bảo

Tham khảo

Chú thích

Nguồn

  • Volkov, Alexei (2002), “On the Origins of the Toan phap dai thanh”, trong Samplonius, Yvonne Dold; Dauben, Josephn W. (biên tập), From China to Paris: 2000 Years Transmission of Mathematical Ideas, Franz Steiner Verlag, tr. 369–410, ISBN 978-3-515-08223-5
  • Volkov, Alexei (2009), “Mathematics and Mathematics Education in Traditional Vietnam”, trong Robson, Eleanor; Stedall, Jacqueline (biên tập), The Oxford Handbook of the History of Mathematics, Oxford: Oxford University Press, tr. 153–76, ISBN 978-0-19-921312-2
  • Volkov, Alexei (2016), “Mathematics in Vietnam”, trong Selin, Helaine (biên tập), Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (ấn bản 3), Berlin: Springer-Verlag, tr. 2818–2833, ISBN 978-94-007-7748-4

Liên kết ngoài

  • Toán học Việt Nam thời kỳ Trung đại Lưu trữ 2021-05-27 tại Wayback Machine báo Tia sáng ngày 27/04/2020, bản dịch Mathematics in Vietnam của A. Volkov trong Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (Helaine Selin Editor), Third Edition, Springer, 2016, pp. 2818-2833.
  • Sách toán Việt Nam hiện tồn Lưu trữ 2020-05-13 tại Wayback Machine báo Tia sáng ngày 11/05/2020, phần tiếp theo bản dịch Mathematics in Vietnam của A. Volkov trong Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures (Helaine Selin Editor), Third Edition, Springer, 2016, pp. 2818-2833.
  • Toán học trong thi cử ngày xưa báo Đà Nẵng ngày 09/07/2017.
  • Lương Thế Vinh tại Từ điển bách khoa Việt Nam
  • Giai thoại Lương Thế Vinh ở Vietscience.
  • Tài ba Trạng Lường Lưu trữ 2005-12-26 tại Wayback Machine ở báo Nhân dân.


Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Lương_Thế_Vinh&oldid=69945207”

Scores: 4.9 (97 votes)

100 lần tự tìm hiểu cũng không bằng 1 lần được tư vấn